przemoc psychiczna

badaniach polskich (np.: Pospiszyl, 1994) dotyczących przemocy w rodzinie wiele poświęcono agresji fizycznej mężczyzn wobec kobiet. Natomiast zupełnie ignorowany jest aspekt przemocy psychicznej a zwłaszcza tej, w której agresorem jest kobieta. Dostrzegłszy taką lukę nasza grupa postanowiła zając się tym problemem.

Zapewne dzieje się tak, ponieważ przemoc psychiczna jest mniej oczywista. Może ona polegać na wywieraniu presji emocjonalnej, może też być skierowana na otoczenie (groźby popełnienia samobójstwa, znęcanie się nad zwierzętami, ciskanie przedmiotami). Przemoc psychiczna tworzy w domu atmosferę napięcia i niepewności, która prowadzi do poniżenia i niepewności ofiary. Może przybrać formę aktywną i pasywną.

Termin "obrażenia psychiczne" odnosi się do szkód powodujących obniżenie możliwości intelektualnych lub psychicznych jednostki, w wyniku, czego następuje wyraźne pogorszenie się jej funkcjonowania w porównaniu z typowymi dla danej kultury standardami zachowania. Nadużycia psychologiczne lub emocjonalne i zaniedbanie bardzo trudno poddają się ocenie ilościowej i nie sposób jednoznacznie określić ich intensywności i dolegliwości. O trudnościach z oceną świadczy ubóstwo literatury dotyczącej dolegliwości dla ofiary przejawów nadużyć emocjonalnych (Browne i Herbert, 1999).

Najczęściej rejestrowaną formą przemocy jest znęcanie się moralne, polegające na używaniu w stosunku do ofiary słów wulgarnych. Inne przejawy zachowania sprawcy to: awanturowanie się w domu, groźby bicia, niszczenie domowych sprzętów, wypędzanie z domu. Nie należy, zapominać o najbardziej drastycznych przypadkach przemocy takich jak: zastraszanie, zmuszanie do przyglądania się szokującym scenom, pozbawienie poczucia bezpieczeństwa itp.

Psychiczne krzywdzenie jednostki jest najbardziej nieuchwytną, najbardziej zdradliwą formą maltretowania. Nikt nie jest w stanie zmierzyć prawdziwych rozmiarów psychicznego krzywdzenia ani określić wszystkich tego typu zachowań. To samo stwierdzenie, reakcja czy czynność w jednej sytuacji mogą być zupełnie neutralne, w innej zaś stać się okrutnym ciosem dla psychiki człowieka, pozostawiając trwały ślad. A przy tym zadany cios może być nawet niezauważony przez obserwatora z zewnątrz.

Organizacja Amnesty International do psychicznego znęcania się zalicza następujące formy zachowania:

Izolacja,
ograniczanie snu,
narzucanie własnych sądów,
degradacja werbalna (wyzywanie, poniżanie, upokarzanie),
narkotyzowanie,
groźba zabójstwa.

Wymienione kategorie czynów są na tyle ogólne, że mogą obejmować niemal każde zachowanie krzywdzące. Nie ma również jasnych kryteriów oceny szkodliwości psychicznego maltretowania jednostki. Przypadki znęcania się psychicznego są ujawniane najczęściej w sytuacji przemocy fizycznej, dotyczą zwykle bardziej hałaśliwych form zachowania, takich jak: wrzeszczenie, wyzywanie, oczernianie, wyszydzanie. Te zachowania wzbudzają też większe zainteresowanie opinii społecznej. Istnieją jednak metody daleko bardziej wyrafinowane, ukryte pod maską rzetelności i uczciwości, którym na pozór nic nie można zarzucić np. zamykanie dziecka samego w ciemnym pokoju za bójkę z bratem, mówienie chłopakowi, że jest mało męski lub śmierdzi.

Powyższe przykłady maja pewien rys charakterystyczny - mogą funkcjonować bez większego ryzyka w ramach istniejących norm obyczajowych. Zarówno dbałość o dobre stosunki z rodzeństwem, czy też dbałość o higienę są wartościami cenionymi w kulturze. Dlatego nie jest, łatwo bronić się przed sytuacją, w której się zarzuca zachowanie niezgodne ze społecznymi oczekiwaniami. Przenoszenie odpowiedzialności na ofiarę często powoduje, że nie zdaje sobie ona sprawy, że jest krzywdzona, wręcz przeciwnie sama czuje się winna. Dlatego nie ma szans na obronę. Z tego punktu widzenia już nieco mniej niebezpieczne (dlatego, że źródło ataku jest jasno określone, opinia społeczna jest po stronie ofiary) są zachowania krzywdzące o charakterze bardziej ekspresyjnym, nacechowane otwartą agresją. Zachowania te są również łatwiejsze do uchwycenia, zarejestrowania.

Dwuczynnikowa klasyfikacja przemocy psychicznej:

aktywna: poniżanie nadużycia emocjonalne, pozbawienie środków materialnych;
pasywna: nieokazywanie uczuć, lekceważenie emocjonalne, lekceważenie potrzeb materialnych;



	przemoc psychiczna abstrakt definicje przemocy przemoc psychiczna formy przemocy psychicznej stosowane przez kobiety próba charakterystyki kobiety agresora przemoc jako źródło osobistych nagród podsumowanie W badaniach polskich (np.: Pospiszyl, 1994) dotyczących przemocy w rodzinie wiele poświęcono agresji fizycznej mężczyzn wobec kobiet. Natomiast zupełnie ignorowany jest aspekt przemocy psychicznej a zwłaszcza tej, w której agresorem jest kobieta. Dostrzegłszy taką lukę nasza grupa postanowiła zając się tym problemem. Zapewne dzieje się tak, ponieważ przemoc psychiczna jest mniej oczywista. Może ona polegać na wywieraniu presji emocjonalnej, może też być skierowana na otoczenie (groźby popełnienia samobójstwa, znęcanie się nad zwierzętami, ciskanie przedmiotami). Przemoc psychiczna tworzy w domu atmosferę napięcia i niepewności, która prowadzi do poniżenia i niepewności ofiary. Może przybrać formę aktywną i pasywną. Termin "obrażenia psychiczne" odnosi się do szkód powodujących obniżenie możliwości intelektualnych lub psychicznych jednostki, w wyniku, czego następuje wyraźne pogorszenie się jej funkcjonowania w porównaniu z typowymi dla danej kultury standardami zachowania. Nadużycia psychologiczne lub emocjonalne i zaniedbanie bardzo trudno poddają się ocenie ilościowej i nie sposób jednoznacznie określić ich intensywności i dolegliwości. O trudnościach z oceną świadczy ubóstwo literatury dotyczącej dolegliwości dla ofiary przejawów nadużyć emocjonalnych (Browne i Herbert, 1999). Najczęściej rejestrowaną formą przemocy jest znęcanie się moralne, polegające na używaniu w stosunku do ofiary słów wulgarnych. Inne przejawy zachowania sprawcy to: awanturowanie się w domu, groźby bicia, niszczenie domowych sprzętów, wypędzanie z domu. Nie należy, zapominać o najbardziej drastycznych przypadkach przemocy takich jak: zastraszanie, zmuszanie do przyglądania się szokującym scenom, pozbawienie poczucia bezpieczeństwa itp. Psychiczne krzywdzenie jednostki jest najbardziej nieuchwytną, najbardziej zdradliwą formą maltretowania. Nikt nie jest w stanie zmierzyć prawdziwych rozmiarów psychicznego krzywdzenia ani określić wszystkich tego typu zachowań. To samo stwierdzenie, reakcja czy czynność w jednej sytuacji mogą być zupełnie neutralne, w innej zaś stać się okrutnym ciosem dla psychiki człowieka, pozostawiając trwały ślad. A przy tym zadany cios może być nawet niezauważony przez obserwatora z zewnątrz. Organizacja Amnesty International do psychicznego znęcania się zalicza następujące formy zachowania: Izolacja, ograniczanie snu, narzucanie własnych sądów, degradacja werbalna (wyzywanie, poniżanie, upokarzanie), narkotyzowanie, groźba zabójstwa. Wymienione kategorie czynów są na tyle ogólne, że mogą obejmować niemal każde zachowanie krzywdzące. Nie ma również jasnych kryteriów oceny szkodliwości psychicznego maltretowania jednostki. Przypadki znęcania się psychicznego są ujawniane najczęściej w sytuacji przemocy fizycznej, dotyczą zwykle bardziej hałaśliwych form zachowania, takich jak: wrzeszczenie, wyzywanie, oczernianie, wyszydzanie. Te zachowania wzbudzają też większe zainteresowanie opinii społecznej. Istnieją jednak metody daleko bardziej wyrafinowane, ukryte pod maską rzetelności i uczciwości, którym na pozór nic nie można zarzucić np. zamykanie dziecka samego w ciemnym pokoju za bójkę z bratem, mówienie chłopakowi, że jest mało męski lub śmierdzi. Powyższe przykłady maja pewien rys charakterystyczny - mogą funkcjonować bez większego ryzyka w ramach istniejących norm obyczajowych. Zarówno dbałość o dobre stosunki z rodzeństwem, czy też dbałość o higienę są wartościami cenionymi w kulturze. Dlatego nie jest, łatwo bronić się przed sytuacją, w której się zarzuca zachowanie niezgodne ze społecznymi oczekiwaniami. Przenoszenie odpowiedzialności na ofiarę często powoduje, że nie zdaje sobie ona sprawy, że jest krzywdzona, wręcz przeciwnie sama czuje się winna. Dlatego nie ma szans na obronę. Z tego punktu widzenia już nieco mniej niebezpieczne (dlatego, że źródło ataku jest jasno określone, opinia społeczna jest po stronie ofiary) są zachowania krzywdzące o charakterze bardziej ekspresyjnym, nacechowane otwartą agresją. Zachowania te są również łatwiejsze do uchwycenia, zarejestrowania. Dwuczynnikowa klasyfikacja przemocy psychicznej: aktywna: poniżanie nadużycia emocjonalne, pozbawienie środków materialnych; pasywna: nieokazywanie uczuć, lekceważenie emocjonalne, lekceważenie potrzeb materialnych;